© atlas

6 tips om te communiceren met laaggeletterden tijdens corona

De coronacrisis zorgt elke dag voor een stroom van informatie. Daardoor haken zwakke lezers vaak af. Hoe zorg je ervoor dat ook zij je boodschap begrijpen? Lesgever Miet Corneillie en communicatieverantwoordelijke Annelien Mallems van Centrum voor Basiseducatie Antwerpen en Farida Barki van Wablieft leggen uit hoe zij het aanpakken.

6 tips om te communiceren met laaggeletterden tijdens corona

De coronacrisis zorgt elke dag voor een stroom van informatie. Daardoor haken zwakke lezers vaak af. Hoe zorg je ervoor dat ook zij je boodschap begrijpen? Lesgever Miet Corneillie en communicatieverantwoordelijke Annelien Mallems van Centrum voor Basiseducatie Antwerpen en Farida Barki van Wablieft leggen uit hoe zij het aanpakken.
© atlas

Tip 1: Communiceer alleen de essentie

‘Mensen denken dat ze alle regels en nuances moeten meegeven, ook de misschienen en de waarschijnlijken,’ zegt Annelien, ‘maar veel laaggeletterden zien dan door de bomen het bos niet meer.’

Een laaggeletterde of anderstalige lezer kan vaak het onderscheid niet maken tussen belangrijke informatie en achtergrondinformatie

Farida is het met haar eens: ‘Kijk wat het nuttigst is voor je klant. Die wil gewoon weten of hij naar de kapper of naar zijn mémé mag. En dan begint de tekst met “De Nationale Veiligheidsraad is samengekomen op…” Als ervaren lezer sla je dat over, maar een laaggeletterde of anderstalige lezer kan vaak het onderscheid niet maken tussen belangrijke informatie en achtergrondinformatie.’

Tip 2: Schrijf vanuit wat je lezer wil weten

Farida herschrijft vaak teksten. Dat is veel meer dan de zaken eenvoudig formuleren. ‘Meestal laat ik de oorspronkelijke tekst helemaal los en begin ik van nul,’ zegt ze. ‘Ik denk eerst na: voor wie schrijf ik, met welke vragen zitten mijn lezers over corona. Zo bouw ik mijn structuur op. En dan pas begin ik te schrijven.’

Tip 3: Hou persoonlijk contact

Is een brief of mail wel het juiste medium? Annelien: ‘Laaggeletterden zijn moeilijk te bereiken met standaardcommunicatie. Als je een brief stuurt, mag je er niet vanuit gaan dat iedereen die kan lezen en begrijpen. Daarom is het zo belangrijk om persoonlijk contact te houden.'

'Het zijn in de eerste plaats onze lesgevers die contact houden met hun cursisten. Dan pas komen wij als organisatie met onze brede communicatie. Als ik iets op de website zet of op onze Facebook-pagina, dan maak ik me daar echt geen illusies over. Ik zou al blij zijn als 5 procent van onze cursisten daar iets van oppikt.’

Tip 4: Kies voor een medium dat je doelgroep kent

Miet heeft dagelijks contact met haar analfabete cursisten via Whatsapp. ‘Dat lukt met 9 van de 10 cursisten. Je kan audioboodschappen inspreken en filmpjes delen. Via Whatsapp for Business kan dat ook zonder je privé-nummer te delen: handig om je eigen privacy te bewaken.’ Ze stuurde bijvoorbeeld een filmpje over hoe je het best een mondmasker opzet. ‘Je kan de procedure stap voor stap bekijken. Er zit veel herhaling en veel diversiteit in, dat spreekt aan. Al is er soms nog wat te snel gesproken.’   

Stuur geen link naar een website waar mensen moeten kiezen uit 10 dingen

Toch is het ook hier opletten voor verborgen drempels. Annelien: ‘Als je whatsappt, stuur dan een foto, filmpje of een audiofile door. Bij Youtube kan je ook de link doorsturen. Maar stuur geen link naar een website waar ze moeten kiezen uit 10 dingen, want dan moeten ze op die pagina nog op zoek naar de juiste informatie. En dat is voor een laaggeletterde heel moeilijk.’

Online werken met een document in Word of pdf is voor veel laaggeletterden lastig. 'Vergeet niet dat ze vaak alleen maar een smartphone hebben. Ze zien de info niet op een groot scherm.'

Tip 5: Werk visueel en ondersteun met tekst

Bij Wablieft maken ze filmpjes met Powtoon, een online tool waarmee je snel tekenanimaties kan maken. Farida: ‘Powtoon is heel laagdrempelig. Je kan maximum 20 seconden praten per slide. Dat dwingt je om kort en bondig te zijn. Ik let er altijd op dat ik niet te snel praat en het niet te druk maak, want dan luisteren mensen niet meer. En het moet volwassenen aanspreken, natuurlijk. Maar er zitten standaard veel tekeningen in die je kan aanpassen. Zo hoef je geen beroep te doen op een tekenaar.’

Een pictogram werkt het best als de lezer het al kent

Werken pictogrammen ook goed? Annelien is niet overtuigd: ‘Een pictogram moet je ook interpreteren en dat is niet evident. Ze werken het best als de lezers ze al kennen. Foto’s zijn vaak duidelijker dan pictogrammen omdat je gemakkelijker kan begrijpen wat er bedoeld wordt.’ Hoe je weet wat werkt? ‘Kijk er met meerdere mensen naar. En probeer het uit: laat de tekst weg en vraag je af of je begrijpt wat er staat. Vaak is dat niet het geval.’

Tip 6: Vereenvoudig je procedure

‘Je hoort tegenwoordig vaak dat de communicatie eenvoudiger moet,’ zegt Annelien. ‘Maar meestal moet je nog een stapje teruggaan en kijken of je manier van werken niet eenvoudiger kan. Met klare taal en een goede lay-out kan je niet alles oplossen.’

Ze geeft het voorbeeld van de afhaalbibliotheek tijdens de coronacrisis. ‘In het begin moest je online een lijst samenstellen, die opslaan als pdf en dan mailen met die pdf als bijlage. Gelukkig kwam er snel een alternatief voor kwetsbare doelgroepen. Je kan je bestelling via de telefoon doorgeven aan een medewerker.’ 

Bekijk ook